در حال بارگذاری ...
  • پیامدها و دستاوردهای نزدیکی مسکو ـ قاهره

    گرم شدن روابط مسکو ـ قاهره به نوعی حس نوستالژی بازگشت به دوران طلایی دهه شصت و هفتاد را در اذهان عمومی مردم منطقه تداعی می کند.

     موقعیت ژئوپلیتیک مصر در خاورمیانه و قاره سیاه، به گونه ای است که همواره داشتن مناسبات نزدیک با آن، برای قدرت های جهانی و منطقه ای، از اهمیت بالایی برخودار بوده است. درست پس از برکناری دولت اسلام گرا به رهبری المرسی و روی کار آمدن نظامیان به قدرت، با تعدد بحران های اجتماعی و سیاسی و نیز افزایش شکاف طبقاتی ـ مذهبی، مصر دیگر توان بازیگری در معادلات منطقه ای را به نوعی از دست داده و حتی برای ادامه حیات سیاسی، نیازمند حمایت مالی کشورهای ثروتمند نفت خیز عربی می باشد. با وجود این، جغرافیای سیاسی خاص و ژئوکالچر و سابقه تاریخی و داعیه رهبری جهان عرب در طی سال های گذشته، همچنان موجب نگاه عمیق قدرت های جهانی به تحولات سرزمین فراعنه شده است.

    در این میان، در مناسبات جدید روسیه با قاره سیاه پس از روی کار آمدن السیسی و تلاش وی برای متوازن سازی قدرت در سیاست خارجی، و اتخاذ رویکرد پراگماتیسمی با بحران سوریه و مبارزه با تروریسم، نقش مصر متمایز بوده است.

    گرچه محور دیدارها و توافقات قاهره ـ مسکو بیشتر رنگ وبوی اقتصادی و نیازهای امنیتی مشترک برای اتخاذ سیاست واحد در قبال رشد جریان های افراطی نظیر داعش در منطقه عنوان شده است، با وجود این، گرم شدن روابط مسکو ـ قاهره به نوعی حس نوستالژی بازگشت به دوران طلایی دهه شصت و هفتاد را در اذهان عمومی مردم منطقه تداعی می کند.

    روابط این دو کشور پس از روی کار آمدن جمال عبدالناصر در مصر و اتخاذ سیاست های ضدامپریالیستی وی، با پاسخ روشن روسیه مواجه شد و شوروی سابق به عنوان متحد استراتژیک مصر، نقش اصلی در تأمین تسلیحات نظامی و کمک های اقتصادی و نیز اجرای پروژه های صنعتی و کشاورزی را برعهده داشت. گرچه جانشین ناصر (انورسادات) با چرخش آشکار از شرق، مسیر نزدیکی با آمریکا و همکاری نظامی گسترده با کشورهای محافظه کار عرب را در پیش گرفت، با وجود این، ذهنیت مردم مصر نسبت به روس ها در قیاس با کشورهای استعمارگر اروپایی منفی نبوده، بنابراین بسترهای مناسبی برای همکاری ها میان مسکو ـ قاهره در حوزه های مختلف وجود دارد.

    از سوی دیگر، پس از کنار رفتن اخوان المسلمین از قدرت، عوامل مؤثری در همگرایی مصر و روسیه نقش داشتند:

    1. روس ها به جریان اخوان المسلمین نگاه بدبینانه ای داشتند و قدرت یابی اخوانی ها را در منطقه خاورمیانه، به منزله رشد افراط گرایی و تشدید اختلافات قومی و مذهبی می دانستند و از سویی دیگر، پیوندهای مذهبی و سیاسی میان جریان های جدایی طلب قفقازی و چچنی با رهبران اخوان المسلمین برای امنیت ملی روسیه تهدیدزا بود. بنابراین، کودتای سفید ارتش علیه المرسی در سال 2013 از سوی ارتش با استقبال روس ها همراه شد. این در حالی است که آمریکا و برخی کشورهای اروپایی ارتش را متهم به خشونت و تشدید تنش سیاسی در داخل مصر می کردند، حتی آمریکا با تعلیق کمک های نظامی ـ مالی و نیز دعوت برخی از رهبران اخوان در قالب کادر سیاسی و رهبری حزب آزادی ـ توسعه برای دیدار و مشورت سیاسی موجبات تیرگی بیشتر روابط را فراهم ساختند. این فرصت مناسبی برای روسیه بود که با تأیید اقدامات نظامیان در سرنگونی المرسی و دعوت چندین باره از مقامات مصر، تلاشی هایی را برای بازیافت قدرت منطقه ای خود از طریق نزدیکی با آن دنبال کند.

    2. روس ها در روند قیام های مردمی فراگیر در خاورمیانه عربی و شمال آفریقا به دلیل برخی خطاهای استراتژیک در همراهی و هم صدایی با اردوگاه غرب به نوعی غافلگیر شدند و مدیریت بحران ها با طراحی هوشمندانه آمریکایی ها، به ضرر منافع راهبردی روسیه پیش رفت، به طوری که پس از اشغال عراق و حضور نظامیان ائتلاف بین المللی به رهبری آمریکا، با سرنگونی معمر قذافی، متحد نزدیک روس ها، سوریه نیز به عنوان شریک راهبردی این کشور در خاورمیانه، با آشوب گسترده سیاسی روبه رو شد. روس ها این بار در مقابل سوریه عقب نشینی نکردند و از سوی دیگر، با پدیدار شدن بحران گسترده در میان جریانات سیاسی مصر در فردای انقلاب نیمه تمام ژنوایه 2011 منتظر فروپاشی قدرت اسلام گرایان از سوی نهاد نظامی شدند. بنابراین، روس ها از تحولات داخلی مصر و سرنگونی اخوان المسلمین خشنودند و با تجربه اندوزی از گذشته، به دنبال جای پایی در قاره آفریقا و ایجاد منطقه نفوذ هستند.

    3. یکی از عوامل اصلی همگرایی و تمایل طرفین برای آغاز همکاری های امنیتی، بحث رشد افراط گرایی و ظهور گروه های تروریستی منتسب به القاعده، همچون جبهه النصره و داعش در منطقه است. مبارزه با تروریسم، محور اصلی همکاری هاست. دیدگاه مشترک در لزوم اتخاذ قدرت سخت در قبال تحرکات و تنش آفرینی گروه های نوظهور سلفی ـ تکفیری در سوریه و عراق، الگوی جدید همکاری های منطقه ای را نشان می دهد. مصر برعکس دیگر کشورهای عربی، بر حل وفصل بحران سوریه از طریق راه حل سیاسی و حفظ ساختار فعلی تأکید می کند؛ ازاین رو، قاهره به عنوان مقر اصلی گفتگوهای جریانات مخالفان نظام سوریه و دولت مطرح است. روسیه نیز به عنوان حامی اصلی دولت بشار اسد از لزوم احیای مذاکرات ژنو 3 حمایت می کند.

    4. روسیه پس از بحران اوکراین، با تحریم های متعدد اقتصادی و سیاسی غرب روبه رو شده است و خطر شعله ور شدن جنگ در ابعاد گسترده با توجه به تحرکات نظامی ناتو در اروپای شرقی، دور از انتظار نیست. بنابراین، در چنین شرایط دشواری، روسیه به دنبال مشارکت جدید جهانی با کشورهای همسو نظیر چین و هند، برای باطل نمودن الگوی آمریکایی در حاکمیت نظریه نظام تک قطبی جهانی و نیز بسط همکاری های منطقه ای با ایران و مصر است.

    البته این همکاری ها و رایزنی های دیپلماتیک، می توانند دستاوردهای محسوسی برای طرفین داشته باشند.

    ـ چنان که اشاره شد، نگاه روسیه به تنظیم مناسبات جدید با مصر به رهبری السیسی، تعمیق هرچه بیشتر در حوزه اقتصادی با محوریت انرژی صلح آمیز هسته ای و انرژی، و نیز اجرای پروژه های صنعتی است. امضای توافقنامه هسته ای، ورود مصر به باشگاه کشورهای هسته ای و تولید ارزان برق را به دنبال خواهد داشت؛ مصری که در دوره های گذشته نیز سابقه همکاری با روسیه در این حوزه را دارد و با توجه به شرایط بد اقتصادی و مزیت نسبی روس ها در طراحی و ساخت نیروگاه های اتمی نسبت به برخی از رقبای جهانی خود این امر می تواند در خلق فرصت جدید همکاری سودآور میان طرفین کارساز باشد.

    ـ یکی از منابع مالی سودآور برای روسیه، در شرایط بحرانی فعلی، فروش انبوه تسلیحات نظامی و گسترش همکاری هاست. در این مسیر مسکو آماده است که با ارسال سلاح های پیشرفته و مدرن، سهم قابل توجهی از بازار جهانی سلاح در منطقه بحران خیز خاورمیانه را در اختیار بگیرد. در این میان، در صورت تأمین مالی از سوی عربستان و امارات، مصر می تواند بازار مناسبی برای سلاح های روسی قلمداد گردد. شایان ذکر است که به رغم چرخش مصری ها به تکنولوژی نظامی غربی از زمان سادات، هنوز هم 40 درصد تسلیحات مصری روسی است.

    ـ یکی از منابع اصلی درآمد مالی مصر، جذب توریست خارجی و گردشگری است. با حادتر شدن دامنه بحران داخلی مصر و کاهش توریست خارجی به دلیل حملات تروریستی است. در این میان، بازگشت آرامش به داخل مصر و رونق اقتصادی آن و ورود گردشگران خارجی به ویژه روس تبار می تواند نقش مهمی در روند همکاری ها و نزدیکی بیشتر دو کشور ایفا کند. بنابراین، در دیدار السیسی با پوتین، بر سرمایه گذاری در این حوزه تأکید شد.

    ـ درست است که السیسی با تکیه بر سیاست مشت آهنین توانست رقیب دیرینه خود (اخوان المسلمین) را از عرصه قدرت کنار بزند، با وجود این، دوقطبی شدن جامعه، به بحران مشروعیت قدرت در مصر دامن می زند. از سوی دیگر، رویه های پلیسی و انعکاس چهره خشن از حکومت در رسانه های خارجی، بر بحران موجود دامن می زند. السیسی به دنبال کسب مشروعیت در داخل و ارتقاء جایگاه منطقه ای خویش از طریق همکاری با روسیه و تکثر در سیاست خارجی است.

    داوود احمدزاده




    مطالب مرتبط

    تصمیم عجولانه کابینه رژیم صهیونیستی

    کابینه امنیتی رژیم صهیونیستی تصمیمات عجولانه درباره اقدام شهادت طلبانه جوان فلسطینی اتخاذ کرده است . ویرانی منزل مجری عملیات، باز پس ندادن پیکر وی به خانواده اش و تشدید تدابیر امنیتی علیه ساکنان فلسطینی منطقه جبل المکبر نتایج اصلی جلسه کابینه

    |

    حماس ، رحلت آیت الله هاشمی را به مقام معظم رهبری و ملت ایران تسلیت گفت

    حماس ، رحلت آیت الله هاشمی را به مقام معظم رهبری و ملت ایران تسلیت گفت

    حماس : ضایعه اسفناک رحلت این نماد بزرگ وحدت و اعتدال را به حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت حجت الاسلام والمسلمین حسن روحانی رئیس جمهوری محترم و ملت شریف ایران و خانواده این فقید سعید تسلیت می گویم.به گزارش سایت المقاومه به نقل از

    |

    پیام تسلیط جنبش جهاد اسلامی فلسطین به مناسبت درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی

    پیام تسلیط جنبش جهاد اسلامی فلسطین به مناسبت درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی

    رئیس دفتر جنبش جهاد اسلامی فلسطین در تهران به مناسبت درگذشت رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام بیانیه ای را به شرح ذیل صادر کرد. به گزارش خبرگزاری قدس (قدسنا) به نقل از سایت نداء القدس (متعلق به دفتر جنبش جهاد اسلامی) متن این پیام تسلیت به شرح زیر است: بسم الله

    |

    تروریستها آب دمشق را قطع کردند

    تروریستها آب دمشق را قطع کردند

    تروریست ها می خواهند هسته های تهدید در اطراف پایتخت سوریه باقی بماند و تلاش می کنند با استفاده از حربه قطع آب از ساکنان دمشق و حومه آن انتقام مقاومت و حمایتشان از رهبری و ارتش سوریه را بگیرند«أیمن زینیة»، عضو کمیته مرکزی آشتی ملی در استان ریف دمشق در

    |

    نظرات کاربران