در حال بارگذاری ...
  • چرا کاهش قیمت نفت سیاسی است؟

    عربستان سعودی که دارای ظرفیت مازاد قابل توجهی است، برای مقابله با توسعه ی نفت های رسی رقیب که هزینه ی استخراج آن ها بالای 70 دلار است از یک سو و مقابله ی سیاسی با ایران و روسیه از سوی دیگر، انگیزه و توان کافی برای افزایش عرضه و کاهش قیمت در بازار را دارد.

    قیمت جهانی نفت خام حدود سه ماه است که شروع به کاهش نموده است. به گونه ای که قیمت سبد نفتی اوپک از 115دلار به حدود 78 دلار رسیده است. قیمت نفت برنت دریای شمال بعد از رسیدن به حدود 116 دلار در ماه ژوئن، که به دنبال افزایش ناآرامی ها در عراق رخ داد، در سه ماهه ی اخیر با کاهش 20درصدی به زیر 90 دلار سقوط کرد و به حدود 4/83 دلار در هر بشکه رسید که تقریباً در چهار سال گذشته سابقه نداشته است. این در حالی است که قیمت نفت برنت تا قبل از ماه جولای، به مدت سیزده ماه در محدوده ی بسیار باریک 5 دلاری بین 107 و 112 دلار، نوسان داشت. قیمت نفت WTI نیز در ماه اکتبر سال جاری، به 2/85 دلار در هر بشکه رسید و در حال حاضر، زیر 79 دلار قرار دارد. هم زمان اغلب مؤسسات، پیش بینی خود از آینده ی قیمت نفت را به دلیل کُند شدن رشد اقتصادی جهان و تقویت قیمت دلار و عرضه ی فراوان نفت، کاهش داده اند.

    مؤسسه ی گلدمن ساکس در گزارش اخیر خود، پیش بینی کرده است که قیمت پایه ی نفت خام وست تگزاس اینترمدیت در فصل نخست سال 2015، به بشکه ای 75 دلار کاهش یابد و قیمت نفت خام برنت به بشکه ای 85 دلار برسد. این مؤسسه در پیش بینی قبلی خود، هر یک از این دو قیمت را 15 دلار بیشتر از این اعلام کرده بود. همچنین انتظار می رود تولید در خارج از اوپک با پیشتازی برزیل و حفاری در خلیج مکزیک، افزایش یابد.

    در ادامه به بررسی دلایل کاهش قیمت نفت و پیامدهای آن بر اقتصاد ایران پرداخته و تغییرات آتی آن پیش بینی شده است.

    دلایل کاهش قیمت نفت

    به طور کلی، قیمت نفت تحت تأثیر عوامل بنیادی و غیر بنیادی متعددی قرار دارد. عوامل بنیادی شامل عواملی می شوند که ریشه در صنعت نفت داشته و به طور مستقیم مرتبط با مسائل بازار نفت هستند و در نهایت عرضه و تقاضای نفت را تحت تأثیر قرار می دهند. این عوامل را به طور عمده می توان به شرح زیر برشمرد:

    - وضعیت تقاضای جهانی نفت خام

    - تغییرات و اختلالات در عرضه ی جهانی نفت خام

    - تغییرات فصلی تقاضا

    - وضعیت آب وهوایی

    - تغییرات در میزان خوراک پالایشگاه ها

    - تعمیرات و مشکلات پالایشی

    - وضعیت رشد اقتصادی

    - ظرفیت مازاد تولید

    - سطح ذخیره سازی ها

    - مسائل مرتبط با سیستم حمل و نقل و کشتیرانی

    عوامل غیر بنیادی مؤثر در قیمت های نفت خام به عواملی اطلاق می گردند که منشأ آن ها خارج از صنعت نفت است، لکن به تناسب شرایط می توانند بر قیمت های نفت خام، حتی گاه بیش از عوامل بنیادی نیز اثرگذار باشند. از آن جمله می توان موارد زیر را برشمرد:

    - اقدامات سفته بازی برای کسب سود بیشتر در بازارهای بورس نفتی

    - کشمکش های سیاسی و ژئوپلیتیک

    - تغییرات در نرخ اسعار

    - وضعیت بورس سایر کالاها

    - قیمت سایر حامل های انرژی جایگزین (نظیر گاز، زغال سنگ و...)

    - بروز اعتصاب، جنگ و غیره که موجب اختلالات در عرضه می گردد.

    ملاحظه می شود که عوامل بسیاری را می توان در قیمت گذاری نفت خام مؤثر دانست، در حالی که چنین وضعیتی معمولاً در مورد کالاهای دیگر مشاهده نمی گردد. این وضعیت از آنجا نشئت می گیرد که به طور کلی و براساس نظریه ی کلاسیک بازار، قیمت یک کالا در بازار رقابت کامل، با توجه به هزینه های نهایی تولید آن کالا و در حالت تعادل عرضه و تقاضا برای آن، تعیین می گردد؛ در حالی که بازار نفت به طور معمول از چنین شرایطی برخوردار نبوده و همواره عدم اطمینان های موجود در این بازار، موجب بروز تغییرات قیمتی پیش بینی نشده می گردد.

    در اینجا سعی می شود براساس اطلاعات و آمار موجود، حتی المقدور عوامل اصلی بنیادی و غیر بنیادی تأثیرگذار بر قیمت نفت در ماه های اخیر بررسی گردد.

    تقاضا

    آخرین پیش بینی آژانس بین المللی انرژی از تقاضای جهانی در سال 2014، حاکی از رشد ملایم آن به حدود 4/92 میلیون بشکه در روز است که نسبت به گزارش قبلی این آژانس، حدود 2/0 میلیون بشکه در روز تعدیل شده است. دلیل این مسئله، کاهش نرخ رشد انتظاری اقتصاد جهان است. بر این اساس، پیش بینی می شود رشد سالانه ی تقاضای نفت در سال 2014، حدود 7/0 میلیون بشکه در روز بوده و در سال 2015، هم زمان با خروج کشورهای جهان از رکود، با کمی افزایش، به 1/1 میلیون بشکه در روز برسد. همچنین برخی از پالایشگاه های آمریکا، اروپا و آسیا در ماه های سپتامبر و اکتبر جهت انجام تعمیرات، موقتاً از مدار خارج شده اند که در مجموع باعث کاهش حدوداً 5/2 میلیون بشکه در روز از حجم تقاضای نفت شده است. پیش بینی می شود با بازگشت این پالایشگاه ها به مدار، قبل از شروع سال میلادی جدید، مقداری از تقاضا مجدداً احیا گردد.

    عرضه

    در جانب عرضه اما موارد قابل تأملی وجود دارد. از یک سو انقلاب نفت های رسی (shale oil revolution) در آمریکای شمالی روزبه روز به عرضه ی نفت جهانی افزوده است. از سوی دیگر، عربستان سعودی که دارای ظرفیت مازاد قابل توجهی است، برای مقابله با توسعه ی نفت های رسی رقیب که هزینه ی استخراج آن ها بالای 70 دلار است[1] از یک سو و مقابله ی سیاسی با ایران و روسیه از سوی دیگر، انگیزه و توان کافی برای افزایش عرضه و کاهش قیمت در بازار را دارد.[2]

    از سوی دیگر، تولید نفت در کشورهایی همچون عراق و لیبی به شدت در حال افزایش است؛ به گونه ای که پیش بینی می شود تولید نفت عراق در سال 2035 به بالای 10 میلیون بشکه در روز برسد که از تولید فعلی عربستان نیز بالاتر است.[3] در لیبی تولید نفت از 200 هزار بشکه در روز در ماه ژوئن، به 900 هزار بشکه در روز در ماه سپتامبر رسیده است. هرچند تولید این کشور هنوز با میزان سابق آن در سال 2010 و 2011، که حدود 65/1 میلیون بشکه در روز بود، فاصله دارد، لیکن انتظارات را در مورد افزایش بیشتر عرضه در ماه های آتی به ضرر قیمت شکل داده است.

    از سوی دیگر، همان طور که اشاره شد، آمریکا به خصوص در سال های اخیر، یکی از کشورهای مهم تولیدکننده ی نفت در میان کشورهای تولیدکننده ی غیراوپک بوده است. در سال های اخیر، با افزایش تولید نفت شیرین و سبک آمریکا، نیاز واردات این کشور (که عمدتاً از آفریقا تأمین می شد) به شدت کاهش یافته است. همین مسئله باعث ادامه ی توازن در عرضه و تقاضای نفت در حوزه ی آتلانتیک بعد از اختلال در عرضه ی نفت لیبی گردید. لذا یکی از دلایل اصلی کاهش قیمت نفت برنت را می توان برگشت نسبی تولید لیبی به روند قبلی دانست.

    هرچند با توجه به کاهش تولید بعضی از حوزه های غیرمتعارف آمریکای شمالی، تنها بعد از چند ماه در مدار قرار گرفتن، ادامه ی روند افزایشی فعلی از این حوزه ها در هاله ای از ابهام قرار دارد، اما مسئله ای که در حال حاضر وجود دارد، افزایش روزافزون تولید نفت از این حوزه هاست؛ به گونه ای که صادرات مجدد آمریکا از کانادا در ماه های اخیر به کشورهایی همچون اسپانیا، ایتالیا، سنگاپور و سوئیس آغاز شده و رو به افزایش است. بنا بر آمار منتشرشده از سوی اداره ی اطلاعات انرژی آمریکا EIA صادرات و صادرات مجدد نفت این کشور در ماه جولای سال جاری، به 401 هزار بشکه در روز رسیده که در 57 سال گذشته سابقه نداشته است.

    در مجموع تولید آمریکا و کانادا از 7/14 میلیون بشکه در روز در جولای 2012، به 2/18 میلیون بشکه در روز در جولای 2014 رسیده است.

    براساس گزارش مؤسسه ی API، در خصوص تأثیر تکنولوژی های حفاری افقی هیدرولیک چند مرحله ای (HMSHF) بر روند تاریخی تولید نفت خام، که در اواخر ماه اکتبر سال جاری منتشر شده است، این تکنولوژی در آمریکای شمالی منجر به کشف و دسترسی به منابع عظیمی از نفت، همچون نفت های رسی شده است که قبلاً غیر قابل دسترس بوده اند.[4] این منابع جدید باعث افزایش بنیادین عرضه ی نفت و گاز در آمریکای شمالی شده است. طبق گزارش مذکور، نفت خام تولیدی در آمریکا از طریق به کارگیری تکنولوژی حفاری افقی، از 75/0 میلیون بشکه در روز در سال 2008، به حدود 78/4 میلیون بشکه در روز در سال 2013 رسیده است. طبق تخمین های به عمل آمده، در صورت عدم به کارگیری این روش در استخراج نفت از میادین آمریکای شمالی، قیمت نفت در سال 2013 حدود 12 الی 40 دلار بیشتر از مقدار جاری آن در سال 2013 می گردید؛ به گونه ای که قیمت جهانی نفت برنت باید به حدود 122 الی 140 دلار در هر بشکه در سال 2013 می رسید.

    عرضه ی اوپک در سال 2014 نسبت به سال قبل کمتر بوده است، لیکن افزایش آن در فصل سوم سال جاری نسبتاً چشمگیر بوده است.

    طبق گزارش اداره ی اطلاعات انرژی آمریکا، عرضه ی اوپک از ژوئن 2013 حدود 600 هزار بشکه در روز کاهش یافته که عمدتاً به دلیل اختلالات برنامه ریزی نشده در تولید عراق و لیبی بوده است.

    لیکن با توجه به افزایش تولید در خارج از اوپک، در مجموع عرضه ی جهانی نفت خام در سال جاری با افزایش قابل توجهی روبه رو بوده است؛ به گونه ای که میزان آن در فصل سوم امسال، به حدود 22/93 میلیون بشکه در روز رسیده است.

    عوامل فرعی و غیر بنیادی

    در کنار عوامل اصلی فوق الذکر، عواملی همچون تقویت ارزش دلار آمریکا و پیش بینی رشد کُند اقتصادی در اروپا و دنبال آن رشد کُند تقاضای نفت، در کاهش قیمت نفت بی تأثیر نبوده است.

    هرچند مسائل سیاسی همچون انگیزه ی عربستان جهت فشار آوردن بر ایران و روسیه نیز می تواند در کاهش قیمت نفت مؤثر باشد، اما ذکر دو نکته در این خصوص لازم به نظر می رسد. اولاً کشوری همچون عربستان، خود تولیدکننده ی نفت بوده و از کاهش قیمت نفت متضرر می گردد. به خصوص اینکه در سال های اخیر، با مسائل و مشکلات متعددی در خصوص مقابله و سرکوب اعتراضات داخلی روبه رو شده و جهت افزایش امنیت داخلی و منطقه ای خود، به صرف هزینه های هنگفتی پرداخته است؛ به گونه ای که طبق برآوردهای صورت گرفته توسط صندوق بین المللی پول، در سال 2013 به منظور اجتناب از کسری بودجه، به نفت بالای 89 دلار نیاز داشته است. لذا کاهش قیمت نفت در میان مدت و بلندمدت می تواند آسیب های جدی به اوضاع اقتصادی و سیاسی این کشور (که سهم عمده ی درآمدهای ارزی و منابع بودجه ی دولتش از طریق فروش نفت تأمین می گردد) وارد آورد.

    ثانیاً مسائل سیاسی در چهار ماه گذشته، همچون استمرار جنگ در سوریه، حمله ی رژیم اشغالگر به نوار غزه، ناآرامی ها در لیبی و حملات داعش در عراق و حتی در اروپا، مناقشات اوکراین، همگی جریان تولید نفت و گاز و صادرات آن را همراه با مشکلاتی کرده است و به طور سنتی این اتفاقات باید در افزایش قیمت نفت تأثیر می داشت، نه آنکه بی اعتنا به این تحولات، قیمت نفت کاهش یابد

    بنابراین به نظر می رسد بیشترین عامل مؤثر بر کاهش قیمت نفت در ماه های اخیر، عوامل بنیادی و به خصوص افزایش عرضه و ازدیاد تولید در آمریکای شمالی بوده است.

    آثار کاهش قیمت نفت بر اقتصاد ایران

    ایران علی رغم پتانسیل های موجود، کماکان کشوری نفتی محسوب می گردد که حداقل 70 درصد از صادرات آن را صادرات نفتی تشکیل می دهد. ضمن اینکه میزان رانت موجود در صادرات نفتی اساساً غیر قابل قیاس با رانت موجود در صادرات سایر کالاها و خدمات است. همچنین بیش از نیمی از بودجه ی عمومی دولت از طریق فروش نفت خام و میعانات گازی و ورود مستقیم آن به بودجه تأمین می گردد. حتی مالیات های اخذشده از اقشار مختلف مردم عمدتاً به طور مستقیم و غیرمستقیم به نفت و درآمدهای نفتی کشور وابسته است. به عنوان مثال، بخش عظیمی از مالیات های دولت مربوط به تعرفه ی گمرکی وضع شده بر واردات است که بدون وجود درآمدهای ارزی ناشی از فروش نفت، اساساً ناممکن است.

    از سوی دیگر، تولید ناخالص داخلی کشور نیز وابستگی مستقیم و غیرمستقیم شدیدی به نفت دارد؛ به گونه ای که حدود 20 درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را نفت تشکیل می دهد. ضمن اینکه نسبت واردات مواد اولیه و سرمایه ای نسبت به تولید ناخالص داخلی، هرساله با افزایش روبه روست و بدیهی است بدون وجود دلارهای نفتی، تأمین مواد اولیه و سرمایه ای وارداتی جهت استمرار تولید در صنایع داخلی با مشکلات اساسی روبه رو می گردد. بنابراین چنانچه مشاهده می شود، نفت در تاروپود اقتصاد کشور، البته به طور غیرکارا، ریشه دوانده است و متأسفانه علی رغم تلاش های صورت گرفته، کماکان وابستگی اقتصاد ملی به نفت خام انکارناپذیر و اجتناب ناپذیر است و هرگونه کاهش یا قطع در جریان درآمدی حاصل از فروش منابع نفت و گاز، اقتصاد کشور را با بحران جدی روبه رو می سازد.

    امروز کشور مواجه با پدیده ی تکانه های نفتی منفی است و آثار آن روی سطح در آمدها، بودجه ی سال آتی، ایفای تعهدات مالی دولت، مقابله با رکود تورمی و نرخ ارز و در نهایت، ارزش پول ملی تأثیر دارد و نمی شود به رخدادهای احتمالی از این قبیل بی توجه بود. بنابراین عدم برگشت قیمت به بالای 100 دلار (که بودجه ی دولت در سال جاری با این قیمت تنظیم شده است)، کسری بودجه و به دنبال آن، مسائلی همچون استقراض از بانک مرکزی و به دنبال آن، افزایش تورم یا استقراض از صندوق توسعه ی ملی و به دنبال آن، کاهش ذخایر ارزی کشور و افزایش نرخ ارز در میان مدت را در پی خواهد داشت.

    نقش اوپک

    در این 41 سال گذشته، حداقل دستاورد اوپک، خارج کردن اختیار تعیین قیمت نفت از دست شرکت های چندملیتی و گرفتن آن در دست خود بوده که دستاورد بزرگی است، اما تاکنون عکس العمل جدی برای مقابله با کاهش قیمت نفت توسط این سازمان دیده نشده است. در حال حاضر، باید پذیرفت نقش اوپک نسبت به سال ٨٠ کاهش یافته و به یک سازمان سمبلیک تبدیل شده است. سهم اوپک از ٦٢ درصد تولید نفت جهان در اوایل تشکیل این سازمان، هم اکنون به ٣٠ درصد رسیده است. با این وجود، در حال حاضر، چشم کشورهای تولید کننده ی غیراوپک همچون آمریکا، به کشورهای اوپک و به خصوص عربستان است تا با کاهش تولید، قیمت را مجدداً افزایش دهند؛ چراکه آمریکا با صرف هزینه های هنگفت به لحاظ فنی و اقتصادی، امکان کاهش تولید از منابع غیرمتعارف را ندارد. 27 نوامبر سال جاری، سران اوپک برنامه ی نشست اضطراری دارند. آن ها قطعاً تصمیم می گیرند که تولید خود را کاهش دهند تا قمیت ها را در بازار جهانی ثابت نگه دارند.

    پیش بینی تغییرات قیمت در آینده

    عوامل متعددی وجود دارد که می تواند اوضاع فعلی بازار را تحت تأثیر قرار دهد. از یک سو توقف فصلی برخی از پالایشگاه های مهم در آمریکا، اروپا و آسیا که در ماه های سپتامبر و اکتبر جهت انجام امور تعمیر و نگهداری صورت گرفته است[5] تا قبل از پایان سال جاری به پایان خواهد رسید و با در مدار قرار گرفتن مجدد این پالایشگاه ها، تقاضا تاحدی افزایش خواهد یافت. در جانب عرضه، ریسک های ژئوپلیتیکی متعددی همچنان پابرجاست. مواردی همچون افزایش تنش ها و درگیری ها در مناطق کلیدی و استراتژیک از این جمله است. همچنین عربستان می تواند به کاهش تولید جهت تقویت قیمت ادامه دهد.

    تولید نفت عربستان هم اکنون ٩ میلیون و ٨٠٠ هزار بشکه در روز است که بیش از ٦ میلیون آن صادر می شود. بنابراین عربستان یک کشور قیمت ساز محسوب می شود و علاوه بر ایران، مورد توجه آمریکا و سایر کشورهای تولیدکننده ی نفت است.

    همان طور که ذکر شد، این کشور با نفت کمتر از 89 دلار، با مشکل جدی و کسری بودجه مواجه می شود. لذا کاهش تولید توسط عربستان در آینده ی نزدیک، دور از ذهن نیست؛ چراکه آمریکا نیز با صرف هزینه های چند ده میلیاردی در زمینه ی توسعه ی منابع نفت و گاز غیرمتعارف، حاضر به توقف یا کاهش تولید نبوده و قطعاً نیازمند قیمت های بالاتر از حداقل 80 دلار است تا جریان نقدی منفی موجود در زمینه ی تولید از حوزه های نفت غیرمتعارف را در میان مدت به جریان مثبت تبدیل نماید. طبق گزارش های EIA اگرقیمت نفت به زیر 80 دلار برای هر بشکه برسد، عملاً 2.9 میلیون بشکه نفت تولیدشده صرفه ی اقتصادی خود را از دست خواهد داد. لذا پیش بینی می شود با پیش دستی عربستان در زمینه ی کاهش تولید، قیمت ها مجدداً به بالای 100 دلار بازگردد.

    منابع و مآخذ:

    1- www.iea.org

    2- www.eia.gov

    3- www.Chathamhouse.org

    4- www.energy.gov/

    5- www.imf.org

    پی نوشت ها:

    [1]. البته بنا بر نظر بعضی از تحلیلگران، بسیاری از هزینه های ثابت جهت اکتشاف و توسعه ی میادین غیرمتعارف همچون خرید زمین، حفر چاه و حتی پوشش ریسک کاهش قیمت انجام شده است و در حال حاضر، بسیاری از میادین نفتی غیرمتعارف تنها با هزینه های متغیر نسبتاً پایین تر، قادر به ادامه ی تولید هستند. لذا حتی در قیمت های 37 الی 45 دلار نیز تولید از میادین غیرمتعارف صرفه ی اقتصادی دارد.

    [2]. ذکر این نکته نیز لازم است که طبق گزارش صندوق بین المللی پول، قیمت مورد نیاز جهت توازن بودجه ی عربستان از 78 دلار در سال 2012 به 89 دلار در سال 2013 افزایش یافته است. به عبارت دیگر، عربستان در سال های اخیر، بنا بر دلایلی همچون بیداری اسلامی در منطقه و افزایش هزینه های جاری این کشور جهت افزایش امنیت داخلی و تجهیز گروه های تروریستی در منطقه، با هزینه های بالایی روبه رو شده است که در صورت کاهش قیمت نفت به زیر 89 دلار برای مدت طولانی، با کسری بودجه مواجه می گردد. لذا اگر منشأ اصلی کاهش قیمت را افزایش عرضه از سوی عربستان بدانیم، قطعاً این سیاست مقطعی بوده و در درازمدت عربستان، که بیش از 90 درصد از درآمد خود را مدیون نفت است، برای ادامه ی حیات سیاسی و اقتصادی نیاز به قیمت های بالای 90 دلار خواهد داشت.

    [3]. یکی از دلایل عدم ایجاد اختلال در بازار جهانی نفت بعد از تحریم نفتی ایران نیز افزایش تولید نفت عراق بود که باعث شد این کشور بعد از عربستان، جایگاه دوم تولیدکنندگان نفت اوپک را از آن خود کرده و جایگزین ایران شود.

    [4]. برای استخراج نفت و گاز رُسی، ابتدا یک چاه عمودی جهت رسیدن به لایه ی سنگ رسی حفر می شود. عمق این لایه از سطح زمین حدود 6000 تا 14000 فوت (1800-4200 متر) است. در عمق مطلوب، از فناوری حفاری افقی برای حفاری مخزن استفاده می شود. طول حفاری افقی در حدود 5000 فوت و یا بیشتر است. بر روی چاه افقی سوراخ هایی با فواصل معین تعبیه شده است و در نهایت، با استفاده از فناوری شکاف هیدرولیکی، مخلوطی از آب (5/94 درصد)، شن (5 درصد) و مواد شیمیایی مختلف (کمتر از 5/0 درصد) با فشار بسیار بالا (در حدودpsi 5000) به درون چاه پمپ می شود تا با ایجاد شکاف در لایه های رسوبی، گاز طبیعی محبوس در آن آزاد شود و به سمت چاه و تأسیسات جمع­آوری سرچاهی جریان یابد.

    [5]. طبق گزارش IEA، میزان کاهش تقاضا در اثر تعطیلی موقت این پالایشگاه ها در ماه های سپتامبر و اکتبر، به ترتیب 4/1 و 1 میلیون بشکه در روز بوده است.




    مطالب مرتبط

    جریان حوثی چه نقشی در شکل گیری یمن جدید داشته است؟

    جریان حوثی چه نقشی در شکل گیری یمن جدید داشته است؟

    مخالفت حسین الحوثی، با سیاست های وهابی و آمریکایی دولت یمن و اعتراض به همراهی علی عبدالله صالح با طرح خاورمیانه ای جورج بوش و موافقت با ایجاد پایگاه های آمریکایی، باعث گسترش اختلافات الحوثی و دولت گردید.

    |

    روابط عربستان و سودان و علل همراهی سودان در تجاوز به یمن

    روابط عربستان و سودان و علل همراهی سودان در تجاوز به یمن

     سودان هر چند یک کشور آفریقایی محسوب می­ شود ولی همواره به عنوان بازیگری مهم در تحولات خاورمیانه در نظر گرفته شده است. دلایل اهمیت سودان نیز به شرایط و جایگاه استراتژیک و ژئوپلتیک این کشور در کنار نوع رویکردهای سیاسی دولت آن به رهبری عمرالبشیر

    |

    روحانی در نشست خبری مشترک با اشرف غنی خبر داد:

همکاری اطلاعاتی و عملیاتی ایران و افغانستان در مقابله با تروریسم مرزی و قاچاق مواد مخدر
    روحانی در نشست خبری مشترک با اشرف غنی خبر داد:

    همکاری اطلاعاتی و عملیاتی ایران و افغانستان در مقابله با تروریسم مرزی و قاچاق مواد مخدر

    رئیس جمهور کشورمان گفت: در مذاکرات صورت گرفته قرار شد همکاری اطلاعاتی و عملیاتی بین ایران و افغانستان در مقابل تروریسم مرزی و قاچاق مواد مخدر صورت گیرد.

    |

    رهبر معظم انقلاب:

آمادگی های نظامی و دفاعی خود را روز به روز افزایش دهید؛ این یک دستورالعمل رسمی است
    رهبر معظم انقلاب:

    آمادگی های نظامی و دفاعی خود را روز به روز افزایش دهید؛ این یک دستورالعمل رسمی است

    رهبر معظم انقلاب حوادث تأسف آور یمن و حمایت آمریکا و غرب از متجاوز را نمونه ای از رفتار ناامن کننده دنیا برشمردند و فرمودند: جمهوری اسلامی ایران، بر خلاف قدرتهای بی مهار، امنیت را بزرگترین نعمت الهی می داند و برای حفظ امنیت خود و دیگران، می ایستد و دفاع می کند.

    |

    مانور آمریکا در اختلاف میان دولت و نیروهای مردمی عراق

    مانور آمریکا در اختلاف میان دولت و نیروهای مردمی عراق

     وقتی سال گذشته، داعش توانست در مدت زمان کوتاهی موصل عراق را به تصرف خود در آورد، همه نگاه ها به قدرت این گروه تروریستی معطوف شده بود. اما این چندان واقعیت نداشت؛ بیش تر از آن که داعش قدرت مند باشد، ارتش عراق که در موصل و استان نینوا مستقر بود، ضعیف

    |

    نظرات کاربران